Konfiguracja bloku sterującego CETOP - budowa, działanie i dobór odpowiednich sekcji zaworowych

Przy konfiguracji bloków rozdzielaczy CETOP trzeba rozstrzygnąć kilka kwestii.

  • System CETOP (NG06/NG10) zgodny z ISO 4401

System CETOP określa standaryzację interfejsów i konstrukcji rozdzielaczy.

Teoretycznie system obejmuje rozmiary nominalne do 32, jednak zazwyczaj stosujemy bloki rozdzielaczy o rozmiarze do NG10 (orientacyjna wartość to ok. 120 l/min na sekcję).

Największą zaletą tej standaryzacji jest bardzo dobra i długoterminowa dostępność części zamiennych oraz rozwiązań indywidualnych.

NG04 jest również stosunkowo rzadko stosowana, dlatego jej nie używamy.

Wybór między NG06 a NG10 zależy przede wszystkim od wymaganej ilości oleju. W razie potrzeby dodatkowe zawory wymagane dla sekcji mogą jednak również wymagać zmiany rozmiaru.

  • Różne układy pompowe

W zależności od układu zasilającego należy zastosować różne sekcje wejściowe. Wariant do układu stałego przepływu jest przystosowany do stałego przepływu oleju, który zasadniczo musi krążyć bez ciśnienia. Dotyczy to układów zasilanych pompą zębatą. Może to być jednak również przydatne w ciągnikach z pompą o zmiennej wydajności, jeśli blok rozdzielaczy ma być zasilany przez standardowy rozdzielacz (a nie przez Power Beyond). W takim przypadku jest to układ Open Center (OC), który w położeniu podstawowym umożliwia bezciśnieniowy przepływ do przewodu powrotnego, dzięki czemu pompa nie musi tłoczyć oleju pod nadmiernym ciśnieniem.

Wersja Load Sensing jest zasadniczo przydatna, gdy układ ma być zasilany pompą osiowo-tłokową (niezależnie od tego, czy przez Power Beyond, czy przez własną pompę o zmiennej wydajności). W takim przypadku jest to układ Closed Center, dzięki czemu pompa w położeniu neutralnym może osiągnąć ciśnienie czuwania (ciśnienie wyłączenia) i przejść na zerową wydajność (bieg jałowy).

Możliwość przełączania między obydwoma układami jest zawsze przydatna, gdy ciągniki z przyłączami Power Beyond (czyli przyłączami Load Sensing) z tyłu lub bez nich mają być eksploatowane w równym stopniu. 

  • Jednostronnego czy dwustronnego działania?

Do sterowania funkcjami dwustronnego działania stosuje się zazwyczaj rozdzielacze 4/3 (4 przyłącza, trzy pozycje przełączania). Do sterowania funkcjami jednostronnego działania teoretycznie stosuje się rozdzielacze 3/3, nie są one jednak zbyt popularne, dlatego rozdzielacze 4/3 stosuje się również do funkcji jednostronnego działania.

Jednak w zależności od rozdzielacza, zwłaszcza przy zastosowaniu w funkcjach jednostronnego działania, mogą wystąpić problemy z powodu przecieków wewnętrznych. Dlatego w takich przypadkach stosujemy dodatkowo zawory gniazdowe, aby umożliwić utrzymanie pozycji bez przecieków.

Rozdzielacze 4/2 stosuje się w przypadku funkcji jednostronnego działania pracujących w trybie ciągłym, które w położeniu podstawowym powinny być odciążone, a także w układach nawrotnych.

  • Położenie środkowe rozdzielaczy

W zależności od wymaganej funkcji można zastosować różne położenia środkowe:

    • Położenie środkowe otwarte: P, A, B i T połączone ze sobą.

Niezbyt powszechne w większych blokach sterujących, ale typowe w blokach z tylko jedną sekcją.

    • Położenie środkowe zamknięte: wszystkie przyłącza zablokowane.

Typowy standard w blokach sterujących połączonych równolegle.

    • Położenie środkowe tandemowe: P połączone z T, A i B zablokowane.

Dość powszechnie stosowane w przemyśle przy niskich wymaganiach dotyczących ciśnienia oraz w płytach montażowych połączonych szeregowo; niezalecane jednak w mobilnych maszynach roboczych, ponieważ pierwszy zawór jest narażony na uderzenia ciśnienia z drugiego zaworu przez przyłącze T.

    • Położenie środkowe pływające: A i B połączone z T, P zablokowane.

Stosowane dość powszechnie w większych blokach sterujących, gdy przyłącza robocze mają być bezciśnieniowe w położeniu podstawowym.

  • Sterowanie proporcjonalne elektryczne lub włącz/wyłącz

Istnieje również możliwość zastosowania elektrycznych sekcji CETOP ze sterowaniem proporcjonalnym. Może to być interesujące rozwiązanie, szczególnie w połączeniu z zaworami włącz/wyłącz.

Sterowanie włącz/wyłącz oznacza, że zawór ma tylko dwa stany: włączony i wyłączony, więc działa skokowo i od razu przepuszcza pełny przepływ objętościowy.

Rozwiązania proporcjonalne mogą regulować przepływ objętościowy odpowiednio do proporcjonalnego sygnału wejściowego, zapewniając w ten sposób precyzyjne sterowanie.

Rozwiązania z elektrycznym sterowaniem proporcjonalnym są jednak znacznie droższe ze względu na ich złożoność techniczną.

  • Pozycja pływająca

Ponieważ w przypadku zaworów rozdzielających 4/3 z zablokowanym położeniem środkowym brakuje czwartej, wymaganej pozycji przełączania, w przypadku funkcji dwustronnego działania konieczny jest dodatkowy zawór do włączania pozycji pływającej.

W przypadku funkcji jednostronnego działania można to nieco uprościć, ponieważ trzecią pozycję przełączania można wykorzystać do włączenia pozycji pływającej (ciągłe opuszczanie).

  • Szczelne utrzymywanie położenia

Każdy zawór rozdzielający z racji swojej konstrukcji wykazuje pewien przeciek wewnętrzny. Może on być problematyczny zwłaszcza w następujących przypadkach:

    • Małe cylindry
    • Nawet niewielki ruch cylindra mógłby spowodować poważne problemy (np. zmianę ustawienia maszyny)
    • Zastosowania krytyczne dla bezpieczeństwa 

Dlatego w takim przypadku konieczne są dodatkowe rozwiązania, takie jak zawory gniazdowe. Dzięki gniazdowej konstrukcji zaworu przeciek wewnętrzny jest minimalny z technicznego punktu widzenia.

  • Sygnał Load-Sensing dla funkcji ciągłych

Aby uzyskać „rzeczywisty” sygnał obciążenia (sygnał LS) z danej sekcji, za pomocą zaworu zwrotnego podwójnego należy przekazać do bloku sterującego sygnał o wyższym obciążeniu. 

W klasycznych sekcjach cylindrowych zazwyczaj się z nich rezygnuje; w takim przypadku sygnał stałego ciśnienia jest podawany przez cały czas uruchomienia cylindra.

  • Typowe opcjonalne wyposażenie sekcji
    • Zawór zwrotny podwójny w A&B do sygnału obciążenia
    • Zawory przelewowe w A&B do T
    • Zawory dławiące lub dławiąco-zwrotne w P, A i/lub B
    • Zawory regulujące przepływ
    • Pozycja pływająca A&B
    • Zawory gniazdowe elektryczne w A/B